Cha Giàu Cha Nghèo - Tập 1

Lần đầu cầm cuốn Cha Giàu Cha Nghèo - Tập 1 (Rich Dad Poor Dad) lên, mình cứ ngỡ đây là một cuốn sách dạy cách kiếm tiền nhanh. Nhưng không, Robert Kiyosaki đã kể lại câu chuyện về hai người cha của mình để làm sụp đổ những niềm tin cũ kỹ về tiền bạc mà trường học chưa bao giờ dạy.

Hai người cha, hai thế giới quan

Câu chuyện bắt đầu với sự đối lập giữa hai người cha:

• Cha Nghèo (cha ruột): Có học thức cao, làm việc chăm chỉ, nhưng cả đời chật vật với nợ nần. Ông tin rằng: “Ham mê tiền bạc là nguồn gốc của mọi tội lỗi” và “Ráng học giỏi để tìm được công việc ổn định”.
• Cha Giàu (cha của bạn thân): Chưa học hết lớp 8, nhưng trở thành người giàu nhất Hawaii. Ông dạy rằng: “Thiếu thốn tiền bạc mới là nguồn gốc của mọi tội lỗi” và “Học cách bắt tiền làm việc cho mình”.

Sự khác biệt không nằm ở số tiền họ kiếm được, mà ở cách họ suy nghĩ về đồng tiền. Một người làm việc vì tiền, người kia bắt tiền làm việc cho mình. Điều này khiến mình giật mình nhận ra: bấy lâu nay mình cũng đang chạy theo đồng tiền như người cha nghèo mà không hề hay biết.

Bài học đắt giá nhất: Tài sản vs Tiêu sản

Đây là khái niệm đã thay đổi hoàn toàn cách mình nhìn nhận về việc mua sắm tài sản.

• Tài sản (Asset): Là thứ bỏ tiền vào túi bạn (ví dụ: bất động sản cho thuê, cổ phiếu có cổ tức, doanh nghiệp tự vận hành).
• Tiêu sản (Liability): Là thứ lấy tiền ra khỏi túi bạn (ví dụ: ngôi nhà đang ở phải trả góp, xe hơi, đồ hiệu).

Robert chỉ ra rằng người nghèo và trung lưu thường mua tiêu sản nhưng lại lầm tưởng đó là tài sản. Họ mua một ngôi nhà lớn hơn, một chiếc xe đẹp hơn trả góp, và nghĩ đó là đầu tư. Nhưng thực tế, chúng chỉ tạo ra thêm chi phí (thuế, bảo trì, lãi vay) và giữ chân họ mãi trong vòng quay Rat Race (Vòng luẩn quẩn: Đi làm -> Nhận lương -> Trả hóa đơn -> Hết tiền -> Lại đi làm).

Tại sao người giàu lại giàu lên?

Người giàu tập trung xây dựng cột tài sản trước. Khi dòng tiền từ tài sản sinh ra đủ lớn để chi trả cho mọi chi phí và cả những thứ xa xỉ, họ mới thực sự giàu có. Họ không làm việc để nhận lương, họ làm việc để xây dựng hệ thống tài sản.

Mình rất thấm thía câu nói: “Người giàu mua tài sản, người trung lưu mua tiêu sản mà họ nghĩ là tài sản, còn người nghèo chỉ có toàn chi phí.”

Cảm nhận sâu sắc

Đọc xong tập 1, mình không còn nhìn nhận ngôi nhà đang ở là khoản đầu tư lớn nhất nữa. Mình bắt đầu tự hỏi: “Thứ mình định mua này sẽ bỏ tiền vào túi hay lấy tiền ra?”.

Cuốn sách không dạy kỹ thuật đầu tư chứng khoán hay bất động sản cụ thể, mà nó dạy cái “đầu” của một nhà đầu tư. Nó khuyến khích sự dũng cảm để thoát khỏi vùng an toàn của “công việc ổn định” và bắt đầu học về tài chính (financial literacy).

Kết luận: Nếu bạn muốn thoát khỏi cảnh làm thuê cả đời và nỗi lo cơm áo gạo tiền, đây là cuốn sách vỡ lòng bắt buộc phải đọc. Nó có thể khiến bạn đau lòng khi nhận ra những sai lầm cũ, nhưng đó là nỗi đau cần thiết để trưởng thành về tài chính.